GASPIRALI İSMAİL BEY hakkında bilgi, ansiklopedik kaynak. Nedir, kimdir, nerededir, nasıl çalışır, nedenler, ne zaman sorularına cevap arayanlara, gaspıralı ismail bey hakkında bilgi.
Gazeteci, yazar. 1851 senesinde Kırım Bahçesaray’ın Gaspıra köyünde doğdu. İlk tahsilini Bahçesaray’da; ortaokulu, Akmescid’teki Rus ortaokulunda ve daha sonra Veronej’deki Rus askeri okuluna devam etti. Bu okuldan Moskova askeri okuluna nakledildi. Buradaki Panislavizme tepki duyarak Türkçülük fikrine yöneldi. Okuldan da ayrıldı. Bir sene Bahçesaray ve Yalta’da öğretmenlik yaptı. 1872’de Paris’e gitti. 1874’te İstanbul’a geldi. Subay olmak istedi. Bu mümkün olmayınca, 1875’te tekrar Kırım’a döndü. Kırım’da yazı hayatına başladı. 1878’de Bahçesaray Belediye Reisliğine seçildi. 1879’da gazete çıkarma teşebbüsünde bulundu. Bu teşebbüsüne Rusya hükumetince izin verilmeyince, Rusya Müslümanları isimli eserini, Akmescit’te Rusça yayınlanan Tavrida Gazetesi’nde tefrika ettirdi. 1881 senesinde Tonguç isimli bir dergi çıkardı. İki yıl sonra Tercüman-ı Ahval-i Zaman Gazetesi’ni (1883-1918) neşretti. Bu gazete, İsmail Beyin fikri ve siyasi görüşünün ağırlık yönü olan, dil birliği davasını savunuyordu. Eğitim meseleleriyle de ilgilenen İsmail Bey, Rusya’daki Türklerin kolay okuyup yazmalarını sağlamak için ’usul-i cedid’ denilen bir usul geliştirdi. Bu arada Türkistan’a, Mısır’a, Hindistan’a giderek buralardaki Müslümanları uyandırmaya çalıştı. 1909’da İstanbul’a geldi. Büyük ilgi gördü. İttihatçıların Türkçü kanadınca teklif edilen ayan azalığını kabul etmedi. Hayatının sonuna kadar gazetesinin başında kaldı. Kızı Şefika’nın idaresinde Alem-i Nisvan’ı (kadın dergisi), 1906’da Kahkaha mizah dergisini çıkardı. 1914 senesinde vefat etti. İsmail Bey, fikri bakımdan Namık Kemal, Ziya Paşa ve Şinasi’nin fikirlerini benimsemiş; dini yönden, meşhur reformcu, Mısır mason locası başkanı Cemaleddin Efgani’nin tesirinde kalmıştır. Dilde ve fikirde birlik, İmail Beyin temel görüşüydü. Rusya Türklerinin, varlıklarını korumaları için, ortak bir yazı diline sahib olmaları tezini, ortak hareketin ancak bu birlik sağlandıktan sonra gerçekleşebileceği fikrini, hayatı boyunca savunmuş ve bunun için çalışmıştır. Eserleri: Rusya Müslümanları (Rusça, 1881), Mirat-ı Cedid (1882), Avrupa Medeniyetinde Bir Nazar-ı Muvazene (1885), Hace-i Sıbyan (1893), Atlaslı Cihannüma (1894), Mekteb ve Usul-i Cedid Nedir (1894).