JİBON (Hylobates) hakkında bilgi, ansiklopedik kaynak. Nedir, kimdir, nerededir, nasıl çalışır, nedenler, ne zaman sorularına cevap arayanlara, jibon (hylobates) hakkında bilgi.
Alm. Gibbon, Fr. Gibbon, İng. Gibbon. Familyası: Uzun kollu maymungiller (Hylobatidae). Yaşadığı yerler: Sumatra, Burneo, Cava, Çinhindi, Hay-nan gibi bölge ormanları. Özellikleri: Kolları gayet uzundur. Kuyruk ve ağız keseleri yoktur. Kaba etleri nasırlıdır. Boyları genelde 40-80 cm arasında değişir. Küçük gruplar halinde ve çoğunlukla ağaçlarda yaşarlar. Çeşitleri: Küçük jibon, çevik jibon, akelli jibon, gümüş jibon, siyamang iyi bilinen türlerdir. Asya’nın güneydoğusunda ve yakın adalardaki ormanlarda yaşayan küçük yapılı, oldukça uzun kollu ve kuyruksuz ’Hylobates’ cinsi maymun türlerinin ortak adı. Kolları, ayağa kalktıkları zaman yere değecek kadar uzundur. Post tüyleri yumuşak ve uzuncadır. Renkleri gri ile siyah arasında değişir. Yerde yürürken uzun kollarını başlarının üzerinde veya arkalarında tutarlar. Yerdeki beceriksiz yürüyüşlerine karşılık ağaçlarda usta canbazları kıskandıracak kadar çeviktirler. Daldan dala sallanırken 9 m’yi aşan sıçramalar yaparlar. Dişiler erkeklerden biraz küçüktür. Çoğu türlerin boyu 40-80 cm arasında olmakla beraber, boyu 1 metre ve ağırlığı 12 kg gelen siyamang türleri mevcuttur. İrilerin kol açıklığı 150 cm’yi bulur. Ağaç sürgünleri, meyve, böcek ve kuş yumurtalarıyla geçinirler. Kuş yavrularını ve küçük hayvanları da yedikleri olur. Diğer maymunlardan farklı olarak barınak yapmazlar. Yerden 30 m kadar yükseklikte ve ağaç gövdelerinden uzaktaki dalların üzerinde oturarak uyurlar. Aynı durumda uzun süre kalabilirler. Oturak kaba etlerinde küçük nasırlı bölgeler mevcuttur. Dişleri güçlü olup sesleri uzaklardan rahatça duyulur. 7-8 bireylik gruplar halinde gezerler. Bazan 50-100 bireylik büyük gruplar da meydana getirirler. Dişiler 7 aylık bir gebelikten sonra tek yavru doğururlar. Ana maymunlar yavrularına aşırı derecede düşkündür. Su kenarlarında yavrularının yüzlerini şefkatle yıkarlar. Yavrularının ölümü halinde ana jibonlar aşırı üzüntü yüzünden günlerce yeme içmeden kesilirler. Kederinden ölenler olur. Anasız kalan yavrular, diğer dişi jibonlar tarafından bakılır ve yetiştirilirler. JİGANTİZM (Devlik Hastalığı); Alm. Riesenwuchs (m), Gigantismus (m), Fr. Gigantisme (m), İng. Giantism, gigantism. Hipofiz ön lobundan salgılanan büyüme hormonunun aşırı salgılanması sonucu doku ve organların aşırı gelişmesi. Devlik hastalığı. Hipofiz ön lob hücrelerinin büyüme hormonunu aşırı salgılaması, hipotalamustan aşırı uyarı verilmesinden veya hipofiz hücrelerinde hormon yapan bir tümör (ur) gelişmesinden olabilir. Büyüme hormonu salgısının artması büluğ çağından evvel, yani kemik gelişimi tamamlanmadan olursa, hastada en büyük belirti olarak vücudun hızlı ve aşırı bir şekilde irileşmesi görülür. Böylece iki, iki buçuk metreye kadar büyüyebilen, elleri ve ayakları aşırı büyümüş dev insanlar ortaya çıkar. Bu hastaların hipofiz hormonları arasında denge kurulması halinde vücut kısımlarının birbirlerine oranları korunabilir; ancak bu ihtimal fazla değildir. İlk başlarda uygun oranlarda bir büyüme gösteren vücut kısımlarının arasındaki oran daha sonra bozulur. Büyüme hormonu fazlalığı kemik gelişmesini tamamlamış, büyümesi durmuş kişilerde ortaya çıkarsa boy uzamaz. Bunlarda çene, el ve ayaklar, kaş çıkıntıları, burun gibi vücudun uç kısımları aşırı gelişir (Akromegali). Jigantizmde kalp, böbrekler, karaciğer ve dalak da büyür. Cinsel organlarda körelme vardır. Kanda insülin seviyesinin yüksek olmasına karşı bunlarda diyabet (şeker hastalığı) olması sıktır. Bu durum, büyüme hormonunun insülin etkisini önlemesine bağlanmaktadır. Baş ağrısı en sık rastlanan şikayetlerdendir. Hastaların çoğunda görme bozukluğu er veya geç başlar. Jigantizm erkeklerde daha sık görülür. Tedavi edilmediği takdirde ömür uzun değildir. Görme bozuklukları ve ağır baş ağrısı yoksa ve kandaki büyüme hormonu seviyesi çok yüksek değilse cerrahi olarak hipofizin ön kısmını çıkarmak yerine sadece hipofiz üzerine şua tedavisi uygulanır. Tedavi sonucunda hipofizin birçok hücreleri tahrip olacağından diğer hormonlarda eksiklik olabilir. Bu eksik hormonlar, dışarıdan ilaç olarak hastaya verilmelidir. Tedavinin netice verip vermediği kandaki büyüme hormonu seviyesinin ölçülmesiyle anlaşılır. JİLET (Bkz. Traş Bıçağı) JİMNASTİK (Bkz. Beden Eğitimi)