KADI İYAD hakkında bilgi, ansiklopedik kaynak. Nedir, kimdir, nerededir, nasıl çalışır, nedenler, ne zaman sorularına cevap arayanlara, kadı iyad hakkında bilgi.
on birinci ve on ikinci yüzyıllarda yetişen fıkıh, tefsir ve hadis alimi; veli. İsmi, İyad bin Musa es-Sebti olup, künyesi Ebü’l-Fadl’dır. Kadı İyad diye meşhur olmuştur. Evliyanın ve Maliki mezhebi alimlerinin büyüklerindendir. 1083 (H.476) senesinde Endülüs’te Sebte şehrinde doğdu. 1150 (H.544)de Merrakeş’te vefat etti. Şehrin içinde bulunan Bab-ı İlan denilen yerde defnedildi. 62 Küçük yaştan itibaren Kurtuba’da ve diğer ilim merkezlerinde birçok alimle görüşüp sohbet etti. Kendilerinden ilim öğrendi. Ebu Ali el-Gassani’den icazet aldı. Fıkıh ilmini, Ebu Abdullah Muhammed bin İsa et-Temimi’den öğrendi. İlim öğrenip hadis-i şerif rivayet ettiği alimlerin sayısı yüzden fazladır. Kendisinden de; Abdullah bin Muhammed el-Eşiri, Ebu Cafer el-Gırnati, Ebu Muhammed el-Hucri ve başka birçok kimse ilim öğrendi. Kadı İyad hazretleri, tefsir, hadis ve fıkıhtan başka; tarih, neseb, nahiv, lügat ve diğer ilimlerde de derin alim olup, aynı zamanda şairdi. Çok kıymetli şiirleri vardır. Zamanında bulunan alimlerin imamı, önderiydi. Aklı, zekası, fehmi (anlayışı), dikkati fevkaladeydi. Hadis-i şerifleri toplamakta, onları kaydetmekte gayret ve ihtimamı çok fazla idi. Her haliyle, alimlerin makbulü olan Kadı İyad haram ve şüphelilerden çok sakınır, hatta şüpheli olmak korkusuyla mübahların çoğunu terkederdi. Dünyaya hiç ehemmiyet ve kıymet vermez, devamlı ilim ve ibadetle meşgul olurdu. Doğduğu şehir olan Sebte’de ve Gırnata’da uzun zaman kadılık yaptığından Kadı denmekle meşhur olmuştur. Dini ve dünyevi bütün işlerinde çok sağlam, itikadı kuvvetli, her türlü bid’atten uzak, ilmiyle amel eden, ilim öğreten, sevilen, sayılan bir alimdi. Kadı İyad hazretleri birçok eser yazmıştır. En meşhur eseri, Şifa-i Şerif’tir. Bu eserin çeşitli şerh ve haşiyeleri ile açıklamaları yapılmıştır. Şifa, dört kısım halinde tertib olunmuştur. Her kısım da kendi arasında bölümlere ayrılmıştır. Birinci kısım: Peygamber efendimizin medhi, övülmesi hakkında olup, Allahü tealanın, Peygamberimizi medh etmesini, Peygamberimizin her bakımdan bütün varlıklardan her zamanda üstün olduğunu, peygamberlik alametlerini ve mucizelerini anlatan bölümlere ayrılır. İkinci kısım: Peygamberimize (sallallahü aleyhi ve sellem) iman, sünnetine uymak, O’na saygı, sevgi göstermek ve salatü selam getirmenin fazileti gibi bölümlere ayrılır. Üçüncü kısım: Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) hakkında caiz olmayan ve caiz olan şeyler, din ve dünya işlerine ait haller anlatılmaktadır. Dördüncü kısım: Peygamber efendimize dil uzatan kimseler hakkında cezai hükümler yer almaktadır. Kitap, genel olarak Peygamber efendimizi tanımayı ve O’na tabi olmayı anlatır. Ayrıca; Meşarik-ül-Envar, Tertib-ül-Medarik ve Takrib-ül-Mesalik, Şerhu Sahih-i Müslim (Kitab-ül-İkmal), Et-Tarih, İzhar-ur-Riyad fi Ahbar-il-Kadı İyad, El-Günyetü eserlerinden bazılarıdır. 11. Cild Kadı Muhammed Zahid - Kılıçotu