TALYUM hakkında bilgi, ansiklopedik kaynak. Nedir, kimdir, nerededir, nasıl çalışır, nedenler, ne zaman sorularına cevap arayanlara, talyum hakkında bilgi.
Alm. Thallium (n), Fr. Thallium (m), İng. Thallium. Yumuşak ve ağır bir metal. Tl sembolüyle gösterilir. 1861 yılında W. Crookes tarafından ortaya çıkarılmıştır. Bulunuşu ve elde edilişi: Talyuma tabiatta az ve dağınık olarak, çinko blendi, pirit gibi minerallerin yanında rastlanır. Bulunduğu başlıca mineraller krukesit, (Cu, Tl, Ag)2 Se ve lorandit, TlAg2S2’dir. Talyum sülfat asidinin kurşun odalar usulüyle üretimi sırasında, odalarda biriken çamurlarda toplanır. Bu çamurların sıcak seyreltik sülfat asidinde çözünen kısımlarına sodyum klorür katıldığında az çözünen bir tuz olan talyum (I) klorür ele geçer. Metalik talyum, talyum tuzları çözeltilerinin elektroliziyle veya talyum klorürün potasyum siyanürle eritiş yapılmasında ele geçer. Özellikleri: Talyum peryodik tablonun III A grubunda bulunur. Özellikleri bakımından kurşuna benzer. Atom numarası 81, atom ağırlığı 204,39’dur. Tabii halde bulunan iki tane kararlı izotopu 203 Tl ve 205 Tl’dir. Elektron düzeni (Xe) 4f14 5d10 6s2 6p1 olup, bileşiklerinde 1+ ve 3+ değerliklerini alır. 1+ değerlikli bileşikleri daha kararlıdır. Erime noktası 304°C, kaynama noktası 1457°C, yoğunluğu 11.85 g/cm3tür. Talyum mavimsi beyaz parlak bir metaldir. Ancak oldukça aktif bir metal olduğundan nemli havada bir oksit tabakasıyla örtülerek parlaklığını kaybeder. Ticari kullanımı azdır. Talyum sülfür (Tl2S), çok hassas fotoelektrik pillerin, okrisülfürse kızıl ötesi ışığa hassas fotosellerin temel bileşenidir. Talyum oksit kırınım gücü oldukça yüksek optik camların bileşiminde ve sun’i mücevherlerin renklendirilmesinde kullanılır. TAMPON ÇÖZELTİLER; Alm. Pufferlösungen (f.pl.), Fr. Solutions (f.pl.), tampons, İng. Buffer Solutions. Kimyada az miktarda kuvvetli asit veya kuvvetli baz ilavesiyle, hidrojen iyonu derişimi değişmeyen çözeltiler. Çok seyreltik asit veya bazın bir damlasının ilavesi saf suyun hidrojen iyonu konsantrasyonunda büyük değişiklik meydana getirir. Asit ve bazları nötralize eden tamponlar zayıf asit ve tuzu veya zayıf baz ve tuzu karıştırılarak elde edilir. Mesela, zayıf bir asit olan asetik asit (CH3COOH) ile onun iyonize tuzu olan sodyum asetatı (Na+ CH3COO-) ihtiva eden çözelti tampon çözeltidir. Asit, tuz iyonlarının bulunmasından dolayı pek az miktarda iyonlarına ayrılır. CH3COOH› H++CH3COO Çözeltiye sodyum hidroksit (NaOH) gibi kuvvetli bir baz ilave edildiği zaman, asidin hidrojen iyonları + - (H ) ile bazın hidroksil (OH ) iyonları birleşerek su meydana getirir. Çözeltinin hidrojen iyonu konsantrasyonu asetik asidin daha fazla iyonlaşmasıyla takviye edilir. Hidroklorik asit (HCl) gibi kuvvetli bir asit ilave edilirse, asitten gelen hidrojen iyonlarıyla çözeltideki asetat iyonları asetikasit teşkil etmek üzere birleşirler ve bu durumda da çözeltinin pH’sı pek değişmez. Toprak, amonyum tuzları, karbonat ve fosfatlar bulunan tamponlar ihtiva eder. Tamponlar ziraat problemlerinin tetkikinde önemlidirler. Kan bikarbonatlar ve karbonik asitlerle kuvvetlice tamponlanmıştır. Bu tamponlar kanı suyunkine yakın sabit bir hidrojen iyonu konsantrasyonunda tutmaya yeterlidir. Aksi takdirde asit veya baz ilavesiyle pH değişir ve ölüme sebep olurdu.